گەنجانی سۆران لە پێكهێنانی ژیانی هاوسەری دوو دڵن

گەنجانی سۆران لە پێكهێنانی ژیانی هاوسەری دوو دڵن

ئا/ رۆژان قیاس
پێكهێنانی پرۆسی هاوسەرگیری و چونە نێو ژیانێكی تازە، بۆ هەموو كەسێك لەهەر كۆمەڵگەیەك، دەستپێكی قۆناغێكی تری ژیانە كە خودی پرۆسەكە، و هەڵبژاردنی كەسی بەرامبەر، كارێكی زەحمەتە، چونكە لەو نێوەندەدا كەسەكە روبەڕوی چەندنی دۆخی نوێ دەبێت، چ لە روی قەلەقی و كێشە و ماددە، هەموو ئەمانە وا لە مرۆڤ دەكات جۆرێك ترسی هەبێ لە دەستپێكی ئەم قۆناغەی ژیان، لە كولتوری كوردیشدا ئەم پرۆسەیە بە كۆمەڵێك قۆناغدا تێپەر دەبێ،  كچان و كوران جۆریك ترسیان هەیە لە پێكهینانی پرۆسەكە.
نەزیرە ئیسماعیل، كچە گەنجێكی دانیشتووی سۆرانە، دەرچوی زانكۆیە لەبارەی ترسو دڵە راوكێی گەنجان لە پرۆسەی هاوسەرگیری گووتی" لەڕۆژگاری ئەمڕۆماندا كچ یا كوڕ، بیرو باوەڕی بۆ هاوسەرگیری تەواو گۆڕاوە، بە قوناغێكی پڕ لەترس و بێ هیوای دادەنێن، ئەمەش وای كردووە كە كوڕان كۆچ بكەن ڕێژەیەكی زۆریش لە كچان بە بێ هاوسەر بمێنەوە، ئەمەش بۆ چەند هۆكارێك دەگەڕێنمەوە، بەهۆی پێشكەوتنی ئەم سەردەمە لەهەموو ڕوێكەوە داواكاری و مەرجی كچان زۆر زیاتر بوە بە بەراورد بە ڕابردوو،  لەڕووی ماددی ڕەچاوی بارودۆخی بەرامبەر ناكەن بەپێی توانایی كوڕان،  لەهەمان كاتیش دا ئەیانەوێت ئەو كەسەی دەبێت بەهاوسەریان خاوەنی جوانیەكی سەر سوڕهێنەر بێت، ئەمە بۆ كوڕانیش ڕاستە،  بەهۆی لاسای كردنەوەی فیلمە  دۆبلاژكراوەكان و كەسایەتیە بەناوبانگەكان كەوتونەتە نێوو دونیایێكی خەیاڵی، ژیان بە واقعی نابینن، ڕەگەزی بەرامبەریش  توانای دابین كردنی ئەو مەرجانەی نیە كە دەیانەوێت، ئەمەو چەندین هۆكاری تر هەیە كە بیركردنەوەیان بۆ ئەم پڕۆسە گۆراوە".
خاتوو نەزیرە پێی وایە، خراپی باری ئابووری و كەم كردنەوەی ئازادی تاكە كەسی كچان توشی دڵە راوكێ بوونە لە ئەمجامدانی پرۆسەی هاوسەرگیری، زیاتر گووتی" ترس لە هەژاری لای بەشێكی زۆر لە كچان، كچ دەیەوێت ئەو كەسەی دەبێت بە هاوسەری لەڕوی ماددی بارودۆخی زۆر باش بێت، بۆ ئەوەی بتوانێت پێداویستی تەواویان بۆ فەراهەم بكەن بۆیە هەمیشە ئەو كەسانە ڕەت دەكەنەوە، كە باری دارایان باش نەبێت چاوەرێی كەسێكی هەبوو دەكەن، لە لایەكی تر، زۆربەی كچان ترسیان لەوە هەیە ئەو كەسەی دەبێتە هاوسەریان سنور بۆ هەموو كار و شتێكیان دابنێن نەهێڵن كار  بكەن ناچار بن  دەست بەرداری خەونەكانیان بن، و بوونی  چەندان چیرۆك و ڕووداوی ڕاستەقینە لە كۆمەڵگە لە نێوان هاوسەران چ بەهۆی خیانەتی هاوسەری بێت، و رێژەی جیابوونەوە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ ڕێژە لە زیاد بون و هەڵكشان دایە چەند ڕووداوێكی تری قێزەون ترسی لای بەشێك لە گەنجان دروست كردووە".
نەزیرە زیاتر گووتی" لە دیدی بەشێك لە كچان ئەو جۆرە پیاوانە، بە باش دەزانن كە لەڕووی ماددی باش بن، و گرینگیان پێ بدەن و ڕۆمانسی بن، هەمیشە خۆشەویستان بۆ دەربڕن و ڕێگریان لێ نەكەن و پاڵپشتان بكەن بۆ كار و خەونەكانیان، ئازادیان سنوردار نەكەن، و بەلای بەشێكیش لە ئافرەتان تەمەن گرینگ نیە، لای بەشێكی زۆریش لە كچان دەیانەوێت كەسی بەرامبەرخاوەن شەهادە و بڕوانامەی بەرز بێت".
كەژاڵ موحەمەد، خاتونێكی دانیشتووی سۆرانە و خیزانادارە، لە بارەی ترسی كچان لە هاوسەرگیری گووتی" جۆرێك ترس لای هەموو كچێك هەیە پێش پرۆسەی هاوسەرگیری، ترس لەوەی بریارێكی هەڵە بدەن، یاخود كەسێكی گونجاو هەڵنەبژێرن بۆ ئەوەی لەگەڵی بژیت، دواتر بیر كردنەوە لە تەبیحەت و كەسیاتی كەسی بەرامبەر و بیر كردنەوە لە باری ئابووری كەسەكە ئەمانا دەبنە هۆی دڵەراوكێ و ترس لای كچ".
خاتوو كەژال، پێی وایە كچ، پیاوی مەرد و بە دینی دەوێ بۆ هاوسەرگیری، ئەو زیاتر گووتی" لە دیدی زۆرێك لە كچانەوە ئەیانەوی پیاوێكی پر بە پیستی خۆی پیاو بێ، لەگەڵ ئەوەشا  گرنگی بە جوانی دەدەن لەهەمان كاتدا دەیانەوێ ئەو كەسەی هاوسەرگیری لەگەڵ دەكا كەسێكی بە ئەخلاق و بەدین بێ و كەسایەتیەكی بەرزی هەبێ". 
بەرهەم حیدر، لەبارەی ئەوەی كوران لەسەر چ پێوەرێك هاوسەری ژیانی خۆیان هەڵدەبژێرن گووتی" بێگوومان هەر كەسەو بیر و ڕایەكی جیاوازی هەیە، بەڵام زۆرینە باس لەو كچانە دەكەن، خاوەن قیەمی ئەخلاقی و دوور لە ناوو ناتۆرەبن، خاوەن عەقڵێكی پێگەشتوو بن و توانای ماڵ بەڕێوەبردن و پەروەردەكردنی منداڵیان هەبێ، زۆرێ لە كوڕان گرنگی پێدانێكی زیاد لە حەد بەدەریان هەیە بۆ جوانی ڕووخسار و بەژن و باڵای ئافرەتان، ئەمانە زۆرینەی خواستی ئەو كوڕانەن كە تەمەنیان لە سەروو بیست و دوو ساڵەوایە". 
بەرهەم پێی وایە باری ئابووری كۆسپێكی گەورەیە لەبەردەم پێكهێنانی ژیانی هاوسەری زیاتر گووتی" بێگوومان هەموومان دەزانین پێداویستی سەرەكی ژیانی ڕۆژانە بریتییە لە ماددە، بۆ دابینكردنی پێداویستیەكانی ژیان، نەبوونی پارەش بە دڵنییاییەوە پرۆسەی هاوسەرگیری پەك دەخا و دوادەكەوێ، بەشێكیان پارەیەكی باش كۆ دەكەنەوە بۆ خەرجیەكانی پرۆسەكە، بەڵام لە زۆری داواكاریەكانی كچان و ماڵ باوكی دەترسن، ئەوەی داوای دەكەن بە كوڕە نەكرێ، ئەمەش هۆكارێكە بۆ پاشەكشێ كردن و ترسی چونە ناو ئەو پرۆسەیەوە، هەروەها هاتنی قەیران و نەبوونی دامەزراندن و كار و پیشەیەكی بەردەوام سەدان جار هەنگاوی كوڕانی بەرەو دواوە بردووە، سەرەڕای لایەنی ئابووری، ترس لەوەی كچەكە بەهیچ جۆرێ بە گوێی ئەم نەكاو لە قسەكانی لابدات، تەنانەت زۆربەی كوڕان دەڵێن، كچ یانسیبە بۆت دەرەچێ باشبێ یان خراپ".
درەخشان، كچە گەنجێكی دانیشتووی سۆران و سەڵتە، لەبارەی پرۆسەی هاوسەرگیری لە كوردستان بەم شێوەیە بۆمان دووا"  ترسی كچەكان لە كچێكەوە بۆ كچێك دەگۆرێ، كچ هەیە لەبەر ئەوەی ئازادە پاش هاوسەرگیری ئەو ئازادیەی نامینێ، و هەیە لەبەر فەقیری ناكا یا كورەكە تێنەگەیشتووە بەڵام پێموایە ئەو بروا بە یەكتری نبوونەیە, كە هەمیشە درۆ و خیانەت لە نێوانیان پەیا دەبێت، پێویستە كچ كەسێكی وا هەڵبژێری كە هەم تەمەنیان هەم ئاستی سەقافەتیان لێك نزیك بێ بۆ ئەوەی زیاتر لە یەك تێ بگەن".

 

زۆرترین بینراو